Аан Дойду доҕордоһуутун күнүнэн!

Аан Дойду доҕордоһуутун күнүгэр анаан мин Уһук илин эҥэр биир биллэр үөрэх кыһатын устудьуоннарын, элбэх саха үөрэнээччилээх университет өрөспүүбүлүкэлэрин оҕолорун кытта кэпсэттим, сүбэ-ама ыллым…

Оскуоланы бүтэрэн, биир кэлим эксээмэн туттаран, үөрэххэ киирэн баран, атын куоракка дьиэҕиттэн араҕан барар оҕолорго ооус ыарахан буолар: билэр дьонун, оҕолорун суохтар, дойдун ыраах, төрөөбүт тылгын ахтаҕын. Бу маннык түгэҥҥэ Владивостокка «Кэскил» диэн саха оҕолорун землячестволарын организацията баар, үлэлиир. Бу интервью биэрбит устудьуоннарбвт «Кэскил» чилиэннэрэ буоллалар.

Бэйэҕин кылгастык билиһиннэриэн дуо?

– Үтүө күнүнэн, мин Лилиана Саввина диэммин. Үөһээ Бүлүүттэн сылдьабын, 18 саастаахпын. Мин «Педагогическое образование с двумя профилями подготовки (английский и китайский)» диэн хайысхаҕа договорной основаҕа 1 кууруска үөрэнэбин.

– Мин Данилбын Осипов. Дьокуускайтан сылдьабын, 19 саастаахпын. Мин үһүс кууруска уорэнэбин, үөрэнэр хайысхам «Строительство гидротехнических сооружений повышенной ответственности» диэн, целевойунан, очно уорэнэбин.

– Мин аатым Даша Кононова, Таатта улууһуттан сылдьабын, сотору 22 сааһым буолар. Владивосток куоракка үөрэммитим төрдүс сыла буолан эрэр. Үөрэнэр хайысхам «Зарубежное регионоведение, американистика» диэн, ол аата мин үөрэхпин бүтэрэн баран регионовед диэн идэлээх буолабын. Соччо интэриэһинэйэ суох, өйдөммөт соҕус хайысха курдук иһиллиэн сөп даҕаны, бу түөрт сыл устата мин английскай уонна испанскай тыллары сөбүлээн үөрэтэбин, ону таһынан Севернай уонна Латинскай Америка политикатын, историятын, экономикатын уонна култууратын дириҥэтэн үөрэтэ сылдьабын. 

ДВФУ-ну того талбыккыный ?

Лилиана: Бастатан туран, Саха сириттэн чугас диэн талбытым, иккиһинэн, доҕотторум эмиэ манна үөрэнэ киирэр былааннах этилэр, үсүһүнэн, ДВФУ кампуһун инфраструктурата сайдыылаах диэн санаан туттарсыбытым.

Данил: Мин ДВФУ-ну куоратын, кампуһун уонна муора кытыытыгар баарын иһин талбытым. 

Даша: ДВФУ туһунан эрдэ доҕотторбуттан, билэр дьоннорбуттан истэр аҕай этим. Олус ыраас уонна учугэй кампустаах университет буоларын бары бэккэ билэр этим, ол иһин туттарсар үөрэхпиттэн биирдэстэрэ курдук миэхэ наар өйбөр баар буолар этэ. Ол да буоллар, бэйэм ис санаабар Дьокуускай куоракка СВФУ-га буолуо диэн санаа баһылыыр этэ. Сыалбар-сорукпар ДВФУ-га олох киириэхтээхпин диэн суох, турбат этэ.  Ол курдук, сайын докумуоннарбын дьаһыйа сырыттахпына, ДВФУ-тан эрийбиттэрэ уонна «Северо-восточная олимпиада школьников» кыайыылаахтара конкурс ааспакка эрэ киириэхтэрин сөп диэн эппиттэрэ. Ону истэн баран тутатына докумуоннарбын ДВФУ-га ыыппытым. Атын куоракка олорон көрөр, үөрэнэр олус атын холонуу буолар, ол иһин бэйэбин боруобалаан көрүөхпун баҕарбытым уонна ДВФУга киирбитим, олох кэмсиммэтим.

Уорэххэр ыарырхаппытын дуо? 

Лилиана: Билигин наһаа ыарахан буолбатах, тоҕо диэтэххэ үөрэнэр оҕолорбунаан тэҥҥэ бары Кытай тылын саҥаттаан үөрэтэбит. Учууталлар өйдүүллэр уонна өйүүллэр.

Данил: Чиэһинэ эттэххэ, үөрэнэр чэпчэки: арыый бириэмэҕин көрөр, күүскүн аттыранар, туруорбут сыалгын ситиһэргэ, улэлэһэр буоллаххына барыта кыаллар.

Даша: Аһа, үөрэхпэр ыарырхаппытым. Бастакы кууруска төрөөбут дойдубун, дьоннорбун, доҕотторбун ахтар аҕай этим — бары Саха сиригэр хаалан, хайдах эрэ соҕотохсуйбутум. Ону таһынан үөрэххэр хаалымыаххын наада этэ. ДВФУга үөрэх син ыарахан курдук, барытын сып-сап эппиэттээн, саҥаран иһиэххин наада. Оскуолаҕа үөрэнэ сылдьыбыппыттааҕар олус ураты буолан, бастакы күннэрбэр ыарырҕатан ылбытым. Ол эрэн, аргаайдык оҕолору кытары билсэн, доҕоттору булан баран ити ыарахаттары ааспытым.

Дьиэҕин, дойдугун ахтаҕын дуо? 

Лилиана: Дьоммун ахтарым күнтэн күн күүһүрэр, ол эрэн оскуолаҕа сылдьан интернаакка олоро үөрэммит буоламмын наһаа үөрүйэхтээхпин. Доҕотторум үксүн бары ДВФУ-га үөрэнэллэр, ол иһин барытыгар тэҥҥэ сылдьабыт.

Данил: Бастакы кууруска ыарахан этэ: атын куоракка доҕотторо, дьиэ кэргэнэ, өйүүрр-өйдүүр дьоно суох ыарахан, ол эрэн кэнники үөрэнэн хаалаҕын.

Даша: Ахтабын, ийэбин кытта күн аайы кэпсэтэбит. Киһи син биир төрөөбүт дойдутун, дьонун сайыһар. Ол да буоллар Саха сиригэр тиийэн баран, Владивостогу эмиэ ахтар эбиппин диэн санааҕа кэлбитим. Бу куоракка мин устудьуон сылларым ааһа сылдьар, чугас доҕотторум эмиэ манна баар буоланнар, бу куораттан бардахпына олуһун ахтабын.

«Кэскил» чилиэнэ буоларга хайдах санаммыккыный?

Лилиана: «Кэскилгэ» мин бэйэбэр саҥа аартыктары арыйыам диэн киирбитим. Тус бэйэм билбэт өттүбүн сайыннарыам, элбэх доҕордонуом, саҥа сыаллары дабайыам диэн санаалаах киирэн үлэлии-хамсыы сылдьабын.

Данил: Араас тэрээһиннэри, көрдөөх куонкурустары тэрийэр диэн хайдаҕын билиэхпин, бэйэбин тэрийээччи оруолугар боруобуланан көрүөхпүн баҕарар санаалаах этим.

Даша: Мин «Кэскилгэ» үһүс кууруска сылдьан киирбитим. Бу организацияҕа арааһынай тэрээһиннэри оҥорон, элбэх бэйэм курдук санаалаах оҕолору кытта билсэн, олус дуоһуйдум диэхпин баҕарабын. «Кэскилгэ» саамай сөбүлүүрүм диэн биһиги куруук ханнык баҕарар ылыммыт сорудахпытын, тэрээһин оҥорор буоллахпытына үрдүк хаачыстыбалаахтык, 100% күүспүтүн ууран туран үлэлиибит. Маны мин олус сөбүлүүбүн, сыаналыыбын.

Атак санаан көрдөххө наһаа да активнайдык сылдьыбыт эбиппин ахахапх. Билигин иллэҥ кэммэр үөрэхтэн уонна дипломмуттан сылтаан утуйарбын эрэ сөбүлүүбүн.

Уорэхтэн ураты тугунан дьарыктанагын ?

Лилиана: Кыра эрдэхпиттэн үҥкүүнэн, ырыанан уонна фольклорунан дьарыктанабын. Онон, иллэҥ кэммэр үҥкүүлүүрбүн игин олус ордоробун. «Кэскилгэ» куруук көхтөөх кыттыыны ыла сатыыбын.

Данил: Бириэмэбин сүрүннээн үөрэхпэр аныыбын, иккис кууруска сылдьан үлэлиир этим, ол эрэн үөрэхпэр мэһэйдэтэн, тохтообутум.

Даша: Иллэҥ кэммэр мин Владивосток куоратынан күүлэйдиирбин сөбүлүүбүн. Бу хас да сыл устата Владивостокка олорбутум иһин, олус элбэх билбэт эбэтэр сылдьыбатах миэстэ баар, ону доҕотторбун кытары тэҥҥэ хааман күүлэйдиирбин сөбүлүүбүн. Ону таһынан, иллэҥ бириэмэбин көхтөөхтүк атаара сатыыбын. ДВФУ-га сүрдээх элбэх араас интэриэстэринэн кулуубтар уонна организациялар бааллар. Холобур, «клуб дебатов» диэнтэн саҕалаан «клуб скалолазов» диэҥҥэ диэри. Бастакы кууруспар «клуб модель ООН на Дальнем Востоке» диэҥҥэ сылдьыбытым — политиканы кытары сибээстээх омук тылыгар үлэлэри суруйар, Кэриэй тылын үөрэтэр этим. Ону таһынан, наукаҕа интэриэстээх буолан научнай статьялары иллэҥ кэммэр суруйааччым.

Стипендия туһунан кылгастык кэпсиэн дуо ?

Лилиана: Мин договорной основаҕа үөрэнэр буоламмын стипендия ылбаппын, ол иһин бу система хайдах үлэлиирин билбэппин.

Данил: Мин ыйга 3000солк. ылабын. Сессияҕа, биир эмит эксээмиҥҥэр «3» сыананы ыллаххына, зачет ылбатаххынп, стипендиян аныгыс сессияҕа дылы быстар. Ону таһынан, мин целевойунан үөрэнэр буоламмын, үөрэхпин төлүүр тэрилтэттэн ый аайы 4500солк. туспа стипендия ылабын. Сессияҕын саппатаххына онтукайын эмиэ төлөнөн бүтэр.

Даша: Владивостокка уонна киин эҥэр университеттарыгар стипендия кыра буолар. ДВФУ-га, холобур, бюджетниктар куруук «5» үөрэнэр оҕолор академическай стипендиялара 7700солк. буолар, онтон «4», «5» сыаналаах үөрэнээччилэр — 3000солк. Ону таһынан, социальнай стипендия баар — ый аайы 5000солк. Бу стипендиялары олус элбэх диэбэккин, тоҕо диэтэххэ общежитиеҕын эмиэ төлүөххэ наада — бу манна стипендиян аҥара, сороҕор барыта даҕаны барар. Ол да буоллар ДВФУга сүрдээх элбэх именной граннар, премиялар уонна стипендиялар бааллар. Бу манныкка хапсыаххын баҕарар буоллаххына, үөрэҕин үчүгэй, университет общественнай олоҕор кыттар, кыһаллар буолуохтааххын. Ону таһынан, «мотивационнай письмо» диэни суруйан, куонкуруһу ааһан эбии ый аайы стипендия ылыаххын сөп.

Общежитиен хайдаҕый? Төһөнү төлүүгүн? Олорорго-үөрэнэргэ усулуобуйа үчүгэй дуо?

Лилиана: Мин санаабар, ДВФУ бу өттүнэн олус сайдыылах: устудьуон үөрэнэригэр араас усулуобуйа барыта көрүллэр. Олорор сирбитигэр, о.э кампуска, балыыһа, маҕаһыын, араас кафелар, оннооҕор бааннар бааллар. Бу курдук барыта баар буолан, улахан туохха да наадыйбаккын.

Данил: Мин гостиницаҕа олоробун, о.э 4 корпуска. Ыйга 9000солк. толуубун. Хоспутугар иккиэбит, үөрэнэргэ наадалаах барыта баар. Хоспутун нэдиэлгэ биирдэ кэлэн сууйаллар, хомуйаллар, ол эрэн мин корпуһум общежитие курдук ааҕыллыбатын иһин тус бэйэн ас астанарын көҥүллэммэт.

Даша: Общежитие диэн ДВФУ биир күүстээх хайысхата буолар. Бастатан туран, манна «общежитие» диэн буолбакка эрэ «гостиничное проживание» диэн ааттанар. Хоско сүрүннээн 2 киһи олорор, ол эрэн үс уонна түөрт миэстэлээх хостор эмиэ бааллар. Хоско биир киһиэхэ биирдии орон, ыскаап уонна улэлиир остуол көрүллэр уонна олорор оҕоҕун кытта уопсай туттарга холодильник, баанна, туалет баар. Бүтүн общежитие иһигэр куруук чуумпу, онон үөрэххэр мэһэйдэппэккин. Общежитиябар ыйга 3960солк. төлүүбүн. Бу маннык усулуобуйаҕа олоро хаалыаххын баҕарар буоллаххына үөрэххэр учугэй буолуоххун наада. Үөрэххэр мөлтөөтүн да общежитиеттан, кампустан таһааран кэбиһэллэр. Кампуспут олус ыраас, сырдык. Киэһэлик устудьуоннар сынньана таарыйа муора кытыытынан, о.э набережнайга, тахсан күүлэйдииллэр, хаамаллар.

Үөрэххин бүтэрэн баран туох былааннааххын?

Лилиана: Үөрэнэн бүтэн баран үчүгэй үлэ булан, о5олорго тылга тапталы иҥэриэм диэн эрэнэбин. Кытай тылын, култууратын өссө күүстээхтик үөрэтиэхпин, билиэхпин уонна баһылыахпын ба5арабын. Атын дойдулары кэрийэр былааннаахпын.

Данил: Бу боппуруос туһунан чопчу толкуйдана иликпин, ол эрэн аспирантураҕа, салҕыы үөрэнэ барар санаам суох. Бүтэрбит үөрэҕим хайысхатынан тутуунан дьарыктанар хампаанньаҕа үлэҕэ киирэн, үлэлээн көрүөм диэн эрэл баар.

Даша: Мин үөрэхпин үрдэтинэр былааннаахпын. Тоҕо диэтэххэ мин хайысхабынан үлэ көрдүүр олус ыарахан, үлэҕэ куонкурус үрдүк. Ол иһин, идэбин толору баһылыыр, дириҥэтэр былааннаахпын.

Быйылгы оскуола выпускниктарыгар, инникилэрин быһаарына илик ааҕааччыларга тугу сүбэлиэн этэй ?

Лилина: Туохтан да толлуман! Элбэхтэ үөрэнин, бэйэ5итин сайыннарын, ВУЗ-тар сайтарын дэлби үөрэтин, хаһын. Үөрэх баар — бараммат баай!

Данил: Бастатан туран, бэйэҕитин билэ, үөрэтэ уонна өйдүү сатаан, тугу баҕараргытын быһаарынын, иккиһинэн, туруорбут сыалларгытын харса суох ситиһэн иһин.

Даша: Улахан ыарахаттардан куттаныман, баҕарар санааҕыт диэк баран иһин!